Veelgestelde vragen

In augustus 2017 wordt op alle scholen die maatschappijwetenschappen aanbieden gestart met het nieuwe examenprogramma maatschappijwetenschappen.

Het eerste landelijk havo-examen gebaseerd op dit nieuwe programma is in 2019.
Het eerste landelijk vwo-examen gebaseerd op dit nieuwe programma is in 2020.

naar de top van de pagina
In het nieuwe examenprogramma is het uitgangspunt de concept-contextbenadering. Daarbij is gekozen voor een kennisbasis van kernconcepten, die leerlingen moeten kunnen toepassen in de verplichte contexten, maar ook in andere contexten.
In plaats van thematische kennis leren leerlingen in het nieuwe programma om te analyseren met behulp van sociologische en politicologische kernconcepten. Over de contexten leren leerlingen niet langer detailkennis maar zoomen zij in op hoofdvragen die erover te stellen zijn.
Het verschil tussen havo en vwo is verder aangescherpt en komt tot uitdrukking in andere voorgeschreven contexten voor havo dan voor vwo en in een ander beheersingsniveau van de kennisbasis en van de contexten.
naar de top van de pagina
Op deze website vindt u veel informatie over het nieuwe programma. Op de pagina over nascholing vindt u meer informatie over nascholingen en regionale netwerken waarin het nieuwe examenprogramma centraal staat.
naar de top van de pagina
De vervolgcommissie maatschappijwetenschappen heeft gekozen voor het aanscherpen van de verschillen in de examenprogramma’s voor havo en vwo. Dat heeft onder meer geleid tot de keuze van verschillende contexten voor havo en vwo. De vwo-contexten zijn meer theoretische contexten, ontleend aan wetenschap en maatschappij en zijn vooral complexe maatschappelijke verschijnselen en ontwikkelingen. De havo-contexten zijn meer toepassingsgerichte contexten, ontleend aan leefwereld en maatschappij en zijn ook minder complex.
naar de top van de pagina
Uit de evaluatie van de pilot blijkt dat docenten vinden dat ze voldoende lesuren hebben om dit programma te kunnen uitvoeren. Het aantal uren dat pilotdocenten aan maatschappijwetenschappen in klas 4 en 5 havo tezamen besteden, is gemiddeld 5.6, in klas 4, 5 en 6 vwo is dat gemiddeld 7.4 (bij lesuren van 50 minuten). Dit cijfer komt tot stand door het gemiddelde te nemen van het aantal uren waarvoor dit vak in genoemde klassen op de deelnemende scholen in het rooster staat. De andere resultaten van de evaluatie vindt u op de pagina ervaringen uit de pilot.
naar de top van de pagina
Sociologie en politicologie worden gezien als de twee wetenschappelijke disciplines die de basis vormen voor maatschappijwetenschappen. De benaming maatschappijwetenschappen wijst ook op het meervoudige karakter van het vak. De gekozen hoofdconcepten Vorming, Verhouding, Binding en Verandering  vormen de verbinding tussen de disciplines. Andere sociale wetenschappen zijn voor een deel in de afzonderlijke contexten (domeinen) herkenbaar.
naar de top van de pagina
Uit de evaluatie van het vernieuwde examenprogramma maatschappijwetenschappen voor havo blijkt dat leerlingen enthousiast zijn over het vak. Ze geven aan de verbanden in de maatschappij beter te begrijpen aan de hand van de concepten. Het leeswerk en het toepassen van de (wetenschappelijke) begrippen ervaren ze als lastig.
naar de top van de pagina
Organisatorisch zijn er drie mogelijkheden. Het kan als apart domein in het schoolexamen een plaats krijgen, ingevuld door een door de docent gekozen actueel thema, of door groepjes leerlingen gekozen thema’s. Het kan ook verspreid door het hele schooljaar een plaats krijgen waarbij wekelijks aandacht geschonken wordt aan de actualiteit, ook hier weer met de mogelijkheid om dit door de docent of door leerlingen te laten invullen. De derde mogelijkheid is een combinatie van een van de inhoudelijke domeinen en de actualiteit. Bij de behandeling van één van de centraal examendomeinen kan er een actualiteit spelen over dit onderwerp. Dan ligt het meer voor de hand om hier meteen domein F (Analyse van een sociale actualiteit) aan te koppelen.
naar de top van de pagina
Leerlingen zijn over het algemeen (zeer) enthousiast over wat ze geleerd hebben. Een leerling uit 6 vwo zegt het zo: "ik vind maatschappijwetenschappen een van de weinige vakken waarbij ik het idee heb dat ik iets leer." Een ander vult aan: "ik ben in de vijfde blijven zitten en ken dus ook het oude programma. Het is een duidelijk verschil. De oude methode geeft veel meer opsommingen, de nieuwe is meer praktisch, leuker ook." Havo-leerlingen ervaren het als een voordeel dat de kennis uit het vak wordt toegepast op het dagelijks leven.
naar de top van de pagina

Ja, voor het nieuwe programma worden twee lesmethodes gemaakt: Actua en Seneca. Bij beide uitgevers zijn nu de eerste lesboeken verkrijgbaar. Meer informatie:

naar de top van de pagina
Stel een vraag:
Velden met een * zijn verplicht.
*Captcha Image